Μεγάλη Πέμπτη

Άγιοι, εορταί, και Αναγνώσεις – Πέμπτη, 17 Απριλίου 2025
Άγιοι και εορταί: Μεγάλη Πέμπτη; Ιερομάρτυρος Συμεών του εν Περσίδι και των σύν αυτώ; Μακάριος, Επίσκοπος Κορίνθου; Αγαπητού πάπα Ρώμης; Αδριανός ο Μάρτυρας ο Νέος; Δόνναν και οι Μάρτυρες σύν αυτώ
Ημέρα Νηστείας (Κατάλυσις οίνου και ελαίου)
Ανάγνωσις Ευαγγελίου Όρθρου: Κατά Λουκάν 22:1-39
Τω καιρώ εκείνω, Ήγγιζε δε η εορτή των αζύμων η λεγομένη πάσχα. καί εζήτουν οι αρχιερείς και οι γραμματείς το πώς ανέλωσιν αυτόν· εφοβούντο γαρ τον λαόν. Εισήλθε δε ο σατανάς εις ᾿Ιούδαν τον επικαλούμενον ᾿Ισκαριώτην, όντα εκ του αριθμού των δώδεκα, καί απελθών συνελάλησε τοις αρχιερεύσι και γραμματεύσι και στρατηγοίς το πώς αυτόν παραδώ αυτοίς. καί εχάρησαν, και συνέθεντο αυτώ αργύρια δούναι· καί εξωμολόγησε, και εζήτει ευκαιρίαν του παραδούναι αυτόν αυτοίς άτερ όχλου. ῏Ηλθε δε η ημέρα των αζύμων, εν ή έδει θύεσθαι το πάσχα, καί απέστειλε Πέτρον και ᾿Ιωάννην ειπών· πορευθέντες ετοιμάσατε ημίν το πάσχα ίνα φάγωμεν. οι δε είπον αυτώ· πού θέλεις ετοιμάσωμεν; ο δε είπεν αυτοίς· ιδού εισελθόντων υμών εις την πόλιν συναντήσει υμίν άνθρωπος κεράμιον ύδατος βαστάζων· ακολουθήσατε αυτώ εις την οικίαν ού εισπορεύεται, καί ερείτε τω οικοδεσπότη της οικίας· λέγει σοι ο διδάσκαλος, πού εστι το κατάλυμα όπου το πάσχα μετά των μαθητών μου φάγω; κακείνος υμίν δείξει ανώγαιον μέγα εστρωμένον· εκεί ετοιμάσατε. απελθόντες δε εύρον καθώς είρηκεν αυτοίς, και ητοίμασαν το πάσχα.

Και ότε εγένετο η ώρα, ανέπεσε, και οι δώδεκα απόστολοι σύν αυτώ. καί είπε πρός αυτούς· επιθυμία επεθύμησα τούτο το πάσχα φαγείν μεθ᾿ υμών πρό του με παθείν· λέγω γαρ υμίν ότι ουκέτι ου μή φάγω εξ αυτού έως ότου πληρωθή εν τη βασιλεία του Θεού. καί δεξάμενος το ποτήριον ευχαριστήσας είπε· λάβετε τούτο και διαμερίσατε εαυτοίς· λέγω γαρ υμίν ότι ου μή πίω από του γενήματος της αμπέλου έως ότου η βασιλεία του Θεού έλθη. καί λαβών άρτον ευχαριστήσας έκλασε και έδωκεν αυτοίς λέγων· τούτό εστι το σώμά μου το υπέρ υμών διδόμενον· τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν. ωσαύτως και το ποτήριον μετά το δειπνήσαι λέγων· τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εν τω αίματί μου, το υπέρ υμών εκχυνόμενον. πλήν ιδού η χείρ του παραδιδόντος με μετ᾿ εμού επί της τραπέζης. καί ο μέν υιός του ανθρώπου πορεύεται κατά το ωρισμένον· πλήν ουαί τω ανθρώπω εκείνω δι᾿ ού παραδίδοται. καί αυτοί ήρξαντο συζητείν πρός εαυτούς το τίς άρα είη εξ αυτών ο τούτο μέλλων πράσσειν. ᾿Εγένετο δε και φιλονεικία εν αυτοίς, το τίς αυτών δοκεί είναι μείζων. ο δε είπεν αυτοίς· οι βασιλείς των εθνών κυριεύουσιν αυτών, και οι εξουσιάζοντες αυτών ευεργέται καλούνται· υμείς δε ουχ ούτως, αλλ᾿ ο μείζων εν υμίν γινέσθω ως ο νεώτερος, και ο ηγούμενος ως ο διακονών. τίς γαρ μείζων, ο ανακείμενος ή ο διακονών; ουχί ο ανακείμενος; εγώ δέ ειμι εν μέσω υμών ως ο διακονών. υμείς δέ εστε οι διαμεμενηκότες μετ᾿ εμού εν τοις πειρασμοίς μου· καγώ διατίθεμαι υμίν καθώς διέθετό μοι ο πατήρ μου βασιλείαν, ίνα εσθίητε και πίνητε επί της τραπέζης μου εν τη βασιλεία μου, και καθίσεσθε επί θρόνων κρίνοντες τάς δώδεκα φυλάς του ᾿Ισραήλ.
Είπε δε ο Κύριος· Σίμων Σίμων, ιδού ο σατανάς εξητήσατο υμάς του σινιάσαι ως τον σίτον· εγώ δε εδεήθην περί σού ίνα μή εκλίπη η πίστις σου· και σύ ποτε επιστρέψας στήριξον τους αδελφούς σου. ο δε είπεν αυτώ· Κύριε, μετά σού έτοιμός ειμι και εις φυλακήν και εις θάνατον πορεύεσθαι. ο δε είπε· λέγω σοι, Πέτρε, ου φωνήσει σήμερον αλέκτωρ πρίν ή τρίς απαρνήση μή ειδέναι με. Και είπεν αυτοίς· ότε απέστειλα υμάς άτερ βαλλαντίου και πήρας και υποδημάτων, μή τινος υστερήθητε; οι δε είπον· ουθενός. είπεν ούν αυτοίς· αλλά νύν ο έχων βαλλάντιον αράτω, ομοίως και πήραν, και ο μή έχων πωλήσει το ιμάτιον αυτού και αγοράσει μάχαιραν. λέγω γαρ υμίν ότι έτι τούτο το γεγραμμένον δεί τελεσθήναι εν εμοί, το και μετά ανόμων ελογίσθη· και γαρ τα περί εμού τέλος έχει. οι δε είπον· Κύριε, ιδού μάχαιραι ώδε δύο. ο δε είπεν αυτοίς· ικανόν εστι. Και εξελθών επορεύθη κατά το έθος εις το όρος των ελαιών· ηκολούθησαν δε αυτώ και οι μαθηταί αυτού.

Ανάγνωσις Επιστολής: Α’ Κορινθ. 11:23-32
Αδελφοί, εγώ γαρ παρέλαβον από του κυρίου, ό και παρέδωκα υμίν, ότι ο κύριος Ιησούς εν τη νυκτί ή παρεδίδοτο έλαβεν άρτον, και ευχαριστήσας έκλασεν, και είπεν, Λάβετε, φάγετε, Τούτό μού εστιν το σώμα το υπέρ υμών κλώμενον· τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν. Ωσαύτως και το ποτήριον, μετά το δειπνήσαι, λέγων, Τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι· τούτο ποιείτε, οσάκις άν πίνητε, εις την εμήν ανάμνησιν. Οσάκις γαρ άν εσθίητε τον άρτον τούτον, και το ποτήριον τούτο πίνητε, τον θάνατον του κυρίου καταγγέλλετε άχρι ού άν έλθη. Ώστε ός άν εσθίη τον άρτον τούτον ή πίνη το ποτήριον του κυρίου αναξίως του κυρίου, ένοχος έσται του σώματος και του αίματος του κυρίου. Δοκιμαζέτω δε άνθρωπος εαυτόν, και ούτως εκ του άρτου εσθιέτω, και εκ του ποτηρίου πινέτω. Ο γαρ εσθίων και πίνων αναξίως, κρίμα εαυτώ εσθίει και πίνει, μή διακρίνων το σώμα του κυρίου. Διά τούτο εν υμίν πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και κοιμώνται ικανοί. Ει γαρ εαυτούς διεκρίνομεν, ουκ άν εκρινόμεθα. Κρινόμενοι δέ, υπό κυρίου παιδευόμεθα, ίνα μή σύν τω κόσμω κατακριθώμεν.
Ανάγνωσις Ευαγγελίου: Κατά Ματθαίον 26:1-20, Ιωάννην 13:3-17, Ματθαίον 26:21-39, Λουκάν 22:43-44, Ματθαίον 26:40-75, 27:1-2
Είπεν ο Κύριος τοις εαυτού Μαθηταίς· Οίδατε ότι μετά δύο ημέρας το πάσχα γίνεται, και ο υιός του ανθρώπου παραδίδοται εις το σταυρωθήναι. Τότε συνήχθησαν οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι πρεσβύτεροι του λαού εις την αυλήν του αρχιερέως του λεγομένου Καϊάφα, και συνεβουλεύσαντο ίνα τον Ιησούν δόλω κρατήσωσι και αποκτείνωσιν. έλεγον δέ· Μή εν τη εορτή, ίνα μή θόρυβος γένηται εν τω λαώ. Του δε Ιησού γενομένου εν Βηθανία εν οικία Σίμωνος του λεπρού, προσήλθεν αυτώ γυνή αλάβαστρον μύρου έχουσα βαρυτίμου, και κατέχεεν επί την κεφαλήν αυτού ανακειμένου. ιδόντες δε οι μαθηταί αυτού ηγανάκτησαν λέγοντες· Εις τί η απώλεια αύτη; ηδύνατο γαρ τούτο το μύρον πραθήναι πολλού και δοθήναι τοις πτωχοίς. γνούς δε ο Ιησούς είπεν αυτοίς· Τί κόπους παρέχετε τη γυναικί; έργον γαρ καλόν ειργάσατο εις εμέ. τους πτωχούς γαρ πάντοτε έχετε μεθ’ εαυτών, εμέ δε ου πάντοτε έχετε. βαλούσα γαρ αύτη το μύρον τούτο επί του σώματός μου, πρός το ενταφιάσαι με εποίησεν. αμήν λέγω υμίν, όπου εάν κηρυχθή το ευαγγέλιον τούτο εν όλω τω κόσμω, λαληθήσεται και ό εποίησεν αύτη εις μνημόσυνον αυτής. Τότε πορευθείς εις των δώδεκα, ο λεγόμενος Ιούδας Ισκαριώτης, πρός τους αρχιερείς είπε· Τί θέλετέ μοι δούναι, και εγώ υμίν παραδώσω αυτόν; οι δε έστησαν αυτώ τριάκοντα αργύρια. και από τότε εζήτει ευκαιρίαν ίνα αυτόν παραδώ. Τη δε πρώτη των αζύμων προσήλθον οι μαθηταί τω Ιησού λέγοντες αυτώ· Πού θέλεις ετοιμάσωμέν σοι φαγείν το πάσχα; ο δε είπεν· Υπάγετε εις την πόλιν πρός τον δείνα και είπατε αυτώ· ο διδάσκαλος λέγει, ο καιρός μου εγγύς εστι· πρός σε ποιώ το πάσχα μετά των μαθητών μου. και εποίησαν οι μαθηταί ως συνέταξεν αυτοίς ο Ιησούς, και ητοίμασαν το πάσχα. Οψίας δε γενομένης ανέκειτο μετά των δώδεκα.
Ειδώς ο δε ο Ιησούς ότι πάντα δέδωκεν αυτώ ο πατήρ εις τάς χείρας, και ότι από Θεού εξήλθε και πρός τον Θεόν υπάγει, εγείρεται εκ του δείπνου και τίθησι τα ιμάτια, και λαβών λέντιον διέζωσεν εαυτόν. είτα βάλλει ύδωρ εις τον νιπτήρα, και ήρξατο νίπτειν τους πόδας των μαθητών και εκμάσσειν τω λεντίω ώ ήν διεζωσμένος. έρχεται ούν πρός Σίμωνα Πέτρον, και λέγει αυτώ εκείνος· Κύριε, σύ μου νίπτεις τους πόδας; απεκρίθη Ιησούς και είπεν αυτώ· Ό εγώ ποιώ, σύ ουκ οίδας άρτι, γνώση δε μετά ταύτα. λέγει αυτώ Πέτρος· Ου μή νίψης τους πόδας μου εις τον αιώνα. απεκρίθη αυτώ ο Ιησούς· Εάν μή νίψω σε, ουκ έχεις μέρος μετ’ εμού. λέγει αυτώ Σίμων Πέτρος· Κύριε, μή τους πόδας μου μόνον, αλλά και τάς χείρας και την κεφαλήν. λέγει αυτώ ο Ιησούς· Ο λελουμένος ου χρείαν έχει ή τους πόδας νίψασθαι, αλλ’ έστι καθαρός όλος· και υμείς καθαροί εστε, αλλ’ ουχί πάντες. ᾔδει γαρ τον παραδιδόντα αυτόν· διά τούτο είπεν· ουχί πάντες καθαροί εστε. Ότε ούν ένιψε τους πόδας αυτών και έλαβε τα ιμάτια αυτού, αναπεσών πάλιν, είπεν αυτοίς· Γινώσκετε τί πεποίηκα υμίν; υμείς φωνείτέ με, ο Διδάσκαλος και ο Κύριος, και καλώς λέγετε· ειμί γάρ. ει ούν εγώ ένιψα υμών τους πόδας, ο Κύριος και ο Διδάσκαλος, και υμείς οφείλετε αλλήλων νίπτειν τους πόδας. υπόδειγμα γαρ δέδωκα υμίν, ίνα καθώς εγώ εποίησα υμίν, και υμείς ποιήτε. αμήν αμήν λέγω υμίν, ουκ έστι δούλος μείζων του κυρίου αυτού, ουδέ απόστολος μείζων του πέμψαντος αυτόν. ει ταύτα οίδατε, μακάριοί εστε εάν ποιήτε αυτά.
Και εσθιόντων αυτών είπεν· Αμήν λέγω υμίν ότι εις εξ υμών παραδώσει με. και λυπούμενοι σφόδρα ήρξαντο λέγειν αυτώ έκαστος αυτών· Μήτι εγώ ειμι, Κύριε; ο δε αποκριθείς είπεν· Ο εμβάψας μετ’ εμού εν τω τρυβλίω την χείρα ούτός με παραδώσει. ο μέν υιός του ανθρώπου υπάγει καθώς γέγραπται περί αυτού· ουαί δε τω ανθρώπω εκείνω δι’ ού ο υιός του ανθρώπου παραδίδοται· καλόν ήν αυτώ ει ουκ εγεννήθη ο άνθρωπος εκείνος. αποκριθείς δε Ιούδας ο παραδιδούς αυτόν είπε· Μήτι εγώ ειμι, ραββί; λέγει αυτώ· Σύ είπας. Εσθιόντων δε αυτών λαβών ο Ιησούς τον άρτον και ευλογήσας έκλασε και εδίδου τοις μαθηταίς και είπε· Λάβετε φάγετε· τούτό εστι το σώμά μου· και λαβών το ποτήριον και ευχαριστήσας έδωκεν αυτοίς λέγων· Πίετε εξ αυτού πάντες· τούτο γάρ εστι το αίμά μου το της καινής διαθήκης το περί πολλών εκχυνόμενον εις άφεσιν αμαρτιών. λέγω δε υμίν ότι ου μή πίω απ’ άρτι εκ τούτου του γεννήματος της αμπέλου έως της ημέρας εκείνης, όταν αυτό πίνω μεθ’ υμών καινόν εν τη βασιλεία του πατρός μου. Και υμνήσαντες εξήλθον εις το όρος των ελαιών. Τότε λέγει αυτοίς ο Ιησούς· Πάντες υμείς σκανδαλισθήσεσθε εν εμοί εν τη νυκτί ταύτη· γέγραπται γάρ, πατάξω τον ποιμένα, και διασκορπισθήσονται τα πρόβατα της ποίμνης· μετά δε το εγερθήναί με προάξω υμάς εις την Γαλιλαίαν. αποκριθείς δε ο Πέτρος είπεν αυτώ· Ει πάντες σκανδαλισθήσονται εν σοί, εγώ δε ουδέποτε σκανδαλισθήσομαι. έφη αυτώ ο Ιησούς· Αμήν λέγω σοι ότι εν ταύτη τη νυκτί πρίν αλέκτορα φωνήσαι τρίς απαρνήση με. λέγει αυτώ ο Πέτρος· Κάν δέη με σύν σοί αποθανείν, ου μή σε απαρνήσομαι. ομοίως δε και πάντες οι μαθηταί είπον. Τότε έρχεται μετ’ αυτών ο Ιησούς εις χωρίον λεγόμενον Γεθσημανή, και λέγει τοις μαθηταίς· Καθίσατε αυτού έως ού απελθών προσεύξωμαι εκεί. και παραλαβών τον Πέτρον και τους δύο υιούς Ζεβεδαίου ήρξατο λυπείσθαι και αδημονείν. τότε λέγει αυτοίς ο Ιησούς· Περίλυπός εστιν η ψυχή μου έως θανάτου· μείνατε ώδε και γρηγορείτε μετ’ εμού. και προελθών μικρόν έπεσεν επί πρόσωπον αυτού προσευχόμενος και λέγων· Πάτερ μου, ει δυνατόν εστι, παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο· πλήν ουχ ως εγώ θέλω, αλλ’ ως σύ.
Ώφθη δε αυτώ άγγελος απ’ ουρανού ενισχύων αυτόν. και γενόμενος εν αγωνία εκτενέστερον προσηύχετο. εγένετο δε ο ιδρώς αυτού ωσεί θρόμβοι αίματος καταβαίνοντες επί την γήν.
Και αναστάς από της προσευχής έρχεται πρός τους μαθητάς και ευρίσκει αυτούς καθεύδοντας, και λέγει τω Πέτρω· Ούτως ουκ ισχύσατε μίαν ώραν γρηγορήσαι μετ’ εμού! γρηγορείτε και προσεύχεσθε, ίνα μή εισέλθητε εις πειρασμόν· το μέν πνεύμα πρόθυμον, η δε σάρξ ασθενής. πάλιν εκ δευτέρου απελθών προσηύξατο λέγων· Πάτερ μου, ει ου δύναται τούτο το ποτήριον παρελθείν απ’ εμού εάν μή αυτό πίω, γενηθήτω το θέλημά σου. και ελθών ευρίσκει αυτούς πάλιν καθεύδοντας· ήσαν γαρ αυτών οι οφθαλμοί βεβαρημένοι. και αφείς αυτούς απελθών πάλιν προσηύξατο εκ τρίτου τον αυτόν λόγον ειπών. τότε έρχεται πρός τους μαθητάς αυτού και λέγει αυτοίς· Καθεύδετε το λοιπόν και αναπαύεσθε! ιδού ήγγικεν η ώρα και ο υιός του ανθρώπου παραδίδοται εις χείρας αμαρτωλών. εγείρεσθε, άγωμεν· ιδού ήγγικεν ο παραδιδούς με. Και έτι αυτού λαλούντος ιδού Ιούδας εις των δώδεκα ήλθε, και μετ’ αυτού όχλος πολύς μετά μαχαιρών και ξύλων από των αρχιερέων και πρεσβυτέρων του λαού. ο δε παραδιδούς αυτόν έδωκεν αυτοίς σημείον λέγων· Όν άν φιλήσω αυτός εστι· κρατήσατε αυτόν. και ευθέως προσελθών τω Ιησού είπε· Χαίρε, ραββί, και κατεφίλησεν αυτόν. ο δε Ιησούς είπεν αυτώ· Εταίρε, εφ’ ό πάρει; τότε προσελθόντες επέβαλον τάς χείρας επί τον Ιησούν και εκράτησαν αυτόν. και ιδού εις των μετά Ιησού εκτείνας την χείρα απέσπασε την μάχαιραν αυτού, και πατάξας τον δούλον του αρχιερέως αφείλεν αυτού το ωτίον. τότε λέγει αυτώ ο Ιησούς· Απόστρεψον σου την μάχαιραν εις τον τόπον αυτής· πάντες γαρ οι λαβόντες μάχαιραν εν μαχαίρη αποθανούνται. ή δοκείς ότι ου δύναμαι άρτι παρακαλέσαι τον πατέρα μου, και παραστήσει μοι πλείους ή δώδεκα λεγεώνας αγγέλων; πώς ούν πληρωθώσιν αι γραφαί ότι ούτω δεί γενέσθαι; Εν εκείνη τη ώρα είπεν ο Ιησούς τοις όχλοις· Ως επί ληστήν εξήλθετε μετά μαχαιρών και ξύλων συλλαβείν με· καθ’ ημέραν πρός υμάς εκαθεζόμην διδάσκων εν τω ιερώ, και ουκ εκρατήσατέ με. τούτο δε όλον γέγονεν ίνα πληρωθώσιν αι γραφαί των προφητών. Τότε οι μαθηταί πάντες αφέντες αυτόν έφυγον. Οι δε κρατήσαντες τον Ιησούν απήγαγον πρός Καϊάφαν τον αρχιερέα, όπου οι γραμματείς και οι πρεσβύτεροι συνήχθησαν. ο δε Πέτρος ηκολούθει αυτώ από μακρόθεν έως της αυλής του αρχιερέως, και εισελθών έσω εκάθητο μετά των υπηρετών ιδείν το τέλος. οι δε αρχιερείς οι πρεσβύτεροι και το συνέδριον όλον εζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατά του Ιησού όπως θανατώσωσιν αυτόν, και ουχ εύρον· και πολλών ψευδομαρτύρων προσελθόντων, ουχ εύρον. ύστερον δε προσελθόντες δύο ψευδομάρτυρες είπον· Ούτος έφη, δύναμαι καταλύσαι τον ναόν του Θεού και διά τριών ημερών οικοδομήσαι αυτόν. και αναστάς ο αρχιερεύς είπεν αυτώ· Ουδέν αποκρίνη; τί ούτοί σου καταμαρτυρούσιν; ο δε Ιησούς εσιώπα. και αποκριθείς ο αρχιερεύς είπεν αυτώ· Εξορκίζω σε κατά του Θεού του ζώντος ίνα ημίν είπης ει σύ ει ο Χριστός ο υιός του Θεού. λέγει αυτώ ο Ιησούς· Σύ είπας· πλήν λέγω υμίν, απ’ άρτι όψεσθε τον υιόν του ανθρώπου καθήμενον εκ δεξιών της δυνάμεως και ερχόμενον επί των νεφελών του ουρανού. τότε ο αρχιερεύς διέῤρηξε τα ιμάτια αυτού λέγων ότι Εβλασφήμησε· τί έτι χρείαν έχομεν μαρτύρων; ίδε νύν ηκούσατε την βλασφημίαν αυτού· τί υμίν δοκεί; οι δε αποκριθέντες είπον· Ένοχος θανάτου εστί. Τότε ενέπτυσαν εις το πρόσωπον αυτού και εκολάφισαν αυτόν, οι δε εῤράπισαν λέγοντες· Προφήτευσον ημίν, Χριστέ, τίς εστιν ο παίσας σε; Ο δε Πέτρος έξω εκάθητο εν τη αυλή· και προσήλθεν αυτώ μία παιδίσκη λέγουσα· Και σύ ήσθα μετά Ιησού του Γαλιλαίου. ο δε ηρνήσατο έμπροσθεν αυτών πάντων λέγων· Ουκ οίδα τί λέγεις. εξελθόντα δε αυτόν εις τον πυλώνα είδεν αυτόν άλλη και λέγει αυτοίς· Εκεί και ούτος ήν μετά Ιησού του Ναζωραίου. και πάλιν ηρνήσατο μεθ’ όρκου ότι Ουκ οίδα τον άνθρωπον. μετά μικρόν δε προσελθόντες οι εστώτες είπον τω Πέτρω· Αληθώς και σύ εξ αυτών εί· και γαρ η λαλιά σου δήλόν σε ποιεί. τότε ήρξατο καταθεματίζειν και ομνύειν ότι Ουκ οίδα τον άνθρωπον· και ευθέως αλέκτωρ εφώνησε. και εμνήσθη ο Πέτρος του ρήματος Ιησού ειρηκότος ότι πρίν αλέκτορα φωνήσαι τρίς απαρνήση με· και εξελθών έξω έκλαυσε πικρώς. Πρωΐας δε γενομένης συμβούλιον έλαβον πάντες οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι του λαού κατά του Ιησού ώστε θανατώσαι αυτόν· και δήσαντες αυτόν απήγαγον και παρέδωκαν αυτόν Ποντίω Πιλάτω τω ηγεμόνι.
ERROR: Twelve Gospels